Στις 14 και 15 Αυγούστου του 1926 σε ένα μικρό σπίτι, στην οδό Βασιλείου Μακεδόνος στη Λεμεσό, υπό άκρα μυστικότητα, περίπου 20 πρωτοπόροι κομμουνιστές πραγματοποιούσαν το ιδρυτικό συνέδριο του Κομμουνιστικό Κόμματος Κύπρου, του οποίου το κόμμα μας, το ΑΚΕΛ, αποτελεί συνέχεια. Ημέρα Δεκαπενταύγουστου για να μην κινήσουν υποψίες στους Άγγλους αποικιοκράτες.

Σαφώς επηρεασμένοι από τα μηνύματα και το όραμα της μεγάλης Οκτωβριανής Επανάστασης μερικά χρόνια πριν, οι κομμουνιστές σε όλο τον κόσμο οργανώνουν τα δικά τους κόμματα σε κάθε χώρα, πάντα με υπό τις οδηγίες του Λένιν και της Διεθνούς. Οι διάφοροι πυρήνες κομμουνιστών που υπήρχαν ήδη στην Κύπρο ήταν ο σπόρος που έμελλε να γίνει το τιμημένο Κομμουνιστικό Κόμμα Κύπρου. Οι ιδέες και το όραμα των πρώτων θεωρητικών για το λυτρωμό του κόσμου ήταν το καλύτερο προζύμι. Το πρώτο λιθαράκι για την οργάνωση του λαού ήταν γεγονός.

Το ΚΚΚ είχε την ευθύνη για την οργάνωση και καθοδήγηση των εργαζομένων μέσα σε πολύ δύσκολες συνθήκες. Η δράση στόχευε κυρίως στην ίδρυση Συντεχνιών σε μαζικούς χώρους εργασίας, κυρίως στα μεταλλεία. Η πάλη των πρώτων κύπριων κομμουνιστών είχε να αντιπαλέψει μια σειρά από προκαταλήψεις και σκοταδισμούς που επικρατούσαν στην τότε Κυπριακή κοινωνία. Λίγα χρόνια μόλις από την ίδρυση του Κόμματος και οι Άγγλοι ιμπεριαλιστές το θέτουν εκτός νόμου και απαγορεύουν την κυκλοφορία του εκφραστικού οργάνου του κόμματος «Νέος Άνθρωπος». Μέσα σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες παρανομίας και διώξεων οι Κύπριοι Κομμουνιστές όχι μόνο δεν λυγίζουν αλλά πεισμώνουν ακόμα περισσότερο.

Στην πρώτη αυτή ιδρυτική συνέλευση παρευρέθηκαν οι ακόλουθοι: Χαράλαμπος Βατυλιώτης (Βάτης), Κώστας Χριστοδουλίδης (Σκελέας), Χαράλαμπος Σολομωνίδης (υπεύθυνος του εντύπου Νέος Άνθρωπος), Γιάννης Παπαγγέλου (Λεύκης), Χρίστος Σαββίδης, Κώστας Δράκος, Χριστόδουλος Αρτεμίου, Πλάτων Τουμάζος, η αδελφή του Κατίνα, Κλεάνθης Κιούπης (που πήγε περπατητός στη Λεμεσό από το χωριό του, το Κοιλάνι, για να παρευρεθεί στο συνέδριο), Γ. Σολιάτης, Χ. Σκαπανέας, Κώστας Έρωτας, Λεωνίδας Χριστοδουλίδης και Άννινος Γεωργίου. Παρευρέθηκαν επίσης και οι ακόλουθοι εκπρόσωποι της νεολαίας: Κυριάκος Κουκκουλής, Μάρκος Μαρκουλλής, Μ. Μικελλίδης, Γ. Σολομωνίδης και Ευστ. Ξιναρής.

Πρώτος Γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής ανάλαβε ο Κώστας Χριστοδουλίδης (Σκελέας), για να τον διαδεχθεί λίγα χρόνια αργότερα ο Χαράλαμπος Βατυλιώτης (Βάτης).

«Τo Κ.Κ.Κ. είvαι τo µόvo κόµµα πoυ υπoστηρίζει τα συµφέρovτα της φτωχoλoγιάς και µπoρεί vα τηv oδηγήσει στηv τελική της απελευθέρωση.
Γι’ αυτό τo Συvέδριo τoυ Κ.Κ.Κ. πρoσκαλεί όλoυς τoυς εργάτες και χωρικoύς vα oργαvωθoύv και vα ταχθoύv κάτω απo τες σηµαίες τoυ για vα αγωvιστoύv για τηv απελευθέρωση τoυς, περιφρovώvτας όλoυς τoυς πoλιτικάvτηδες της Κύπρoυ.»
Απόσπασμα από το Μανιφέστο του ΚΚΚ

Το Ιδρυτικό Συνέδριο του ΚΚΚ πήρε αποφάσεις για μια σειρά από ζητήματα που αφορούσαν την Κυπριακή κοινωνία, γεγονός που αποδεικνύει ότι το Συνέδριο δεν ήταν μια απλή διαδικασία, αλλά είχε ως αποτέλεσμα την παραγωγή πολιτικής και καθοδήγησης για την εργατική τάξη της Κύπρου . Οι αποφάσεις του Συνεδρίου δημοσιεύτηκαν αργότερα στο εκφραστικό όργανο του Κόμματος, στην εφημερίδα «Νέος Άνθρωπος». Οι αποφάσεις και τα έγγραφα ήταν τα εξής:

  • Μανιφέστο προς τους εργάτες και χωρικούς της Κύπρου
  • Θέσεις για την οικονομική και πολιτική κατάσταση
  • Θέσεις επί του αγροτικού ζητήματος
  • Εισήγηση πάνω στην οικονομική και πολιτική κατάσταση
  • Εισήγηση επί του εκκλησιαστικού ζητήματος
  • Εισήγηση επί του αγροτικού ζητήματος
  • Εισήγηση επί του επαγγελματικού ζητήματος
  • Εισήγηση επί του οργανωτικού ζητήματος
  • Απόφαση επί της δράσης της ΚΕ
  • Απόφαση επί του οικονομικού και πολιτικού ζητήματος
  • Απόφαση επί του επαγγελματικού ζητήματος
  • Απόφαση για το αγροτικό ζήτημα
  • Απόφαση επί του εκκλησιαστικού ζητήματος
  • Απόφαση για το οργανωτικό ζήτημα
  • Απόφαση για το ζήτημα των νέων
  • Απόφαση για την οργάνωση των γυναικών
  • Απόφαση επί του ζητήματος του τύπου του κόμματος
  • Καταστατικό του ΚΚΚ

Το Κομμουνιστικό Κόμμα Κύπρου ήταν εκείνη η δύναμη που πρωτοστάτησε και καθοδήγησε μια σειρά από λαϊκούς αγώνες και απεργίες σε όλη την Κύπρο. Τα στελέχη του ΚΚΚ έδιναν συνεχώς τη μάχη για την οργάνωση όλο και περισσότερων εργατών σε όλους τους χώρους δουλειάς. Παρά τις διώξεις δε λύγισαν ποτέ και συνέχισαν να οργανώνουν την εργατική τάξη. Παρά το μεγάλο πλήγμα που δέχθηκε το Κόμμα μετά τα Οκτωβριανά το 31, υπήρξε νέα προσπάθεια ανασύνταξης των δυνάμεων και ενίσχυσης της δράσης ακόμα και στην παρανομία.

Με την ίδρυση του ΑΚΕΛ το 1941 το κόμμα παίρνει την σκυτάλη των λαϊκών αγώνων και της ταξικής πάλης του νησιού. Το ΑΚΕΛ, διάδοχος του ΚΚΚ, είναι η πρωταγωνιστική δύναμη στους αγώνες του λαού μας. Ένα κομμουνιστικό κόμμα, μαζικό, πρωτοπόρο, διεκδικητικό, ένα κόμμα που παλεύει και αγωνίζεται για τα δίκαια της Κύπρου και του λαού της. Το ΑΚΕΛ κατάφερε μέσα από την εδώ και δεκαετίες δράση του να εδραιωθεί στη συνείδηση του Κυπριακού λαού ως εκείνη η πολιτική δύναμη που θα παλεύει πάντα στο πλευρό της εργατικής τάξης του τόπου.

Ζήτω το Κομμουνιστικό Κόμμα Κύπρου

Ζήτω το Ανορθωτικό Κόμμα Εργαζόμενου Λαού

Πίνακας του ζωγράφου Χρήστου Φουκαρά που απεικονίζει το Ιδρυτικό Συνέδριο του ΚΚΚ